Polskie uczelnie w obliczu nowych wyzwań

Jak zwiększyć innowacyjność polskiej nauki i czy filozofia ma szansę stać się drugim bezpłatnym kierunkiem na studiach. Na te i inne pytania dotyczące najważniejszych zadań stojących przed polskim szkolnictwem wyższym oraz nauką w Gościu Poranka rozmawiała minister nauki i szkolnictwa wyższego prof. Lena Kolarska-Bobińska.

Budowanie Polski innowacyjnej, takiej, jaka chce być dziś cała Europa to jedno z głównych zadań stawianych przed polskim szkolnictwem wyższym oraz nauką. Opublikowany w 2012 roku raport NIK-u na lata 2009-2011 nie napawa optymizmem. Wynika z niego, bowiem, że w Polsce:

  • brakuje koncentracji na badaniach istotnych dla społeczeństwa, gospodarki, rozwoju technologicznego
  • spora część środków finansowych przeznaczonych jest na prace habilitacyjne/doktorskie
  • na strategiczne programy przeznaczono zaledwie 1, 5%funduszy w 2011 roku
  • w 2009 roku pojawiło się zaledwie 7 wynalazków na milion mieszkańców (dla porównania Czesi 22)

Według minister: ,, wyniki pokazują co trzeba zrobić żeby zdynamizować naukę i wyższe uczelnie. Polska potrzebuje rzeczywiście wzmożonego wysiłku, nie tylko nakładów finansowych, ale innego sposobu myślenia w ogóle o innowacyjności, o twórczości, o kreatywności.” Wzmacnianie innowacyjności jest ważne szczególnie teraz, kiedy Rada Unii Europejskiej zatwierdziła program ramowy finansowania badań ,,Horyzont 2020”. Według założeń do 2020 roku nakłady na naukę muszą wzrosnąć, łącznie z nakładami budżetowymi, tak by Polska mogła dogonić średnią europejską. Wzmocnienie innowacyjności polskiej nauki, która obecnie jest aż trzykrotnie niższa niż średnia europejska ma według minister nastąpić m.in. poprzez umiędzynarodowienie polskiej nauki: ,,będziemy pracowali nad tym żeby polskie instytuty, polskie uniwersytety współdziałały w dużych projektach europejskich”. Ważne będzie także zwiększenie liczby studentów zagranicznych na polskich uczelniach.

Wzrost innowacyjności i konkurencyjności polskiej nauki ma nastąpić również dzięki dążeniom do nawiązania lepszej współpracy między środowiskiem naukowym i przemysłowym: ,, W tej chwili robimy wszystko  aby ta nauka zaczęła też pracować dla gospodarki i pracować dla ludzi”. Wzorem firm zagranicznych priorytetem będzie wciągnięcie firm prywatnych we współfinansowanie badań, zwłaszcza, że Unia Europejska przeznacza obecnie dużo środków finansowych na to, by firmy wzmocniły swoje badania naukowe.

 

Podniesienie jakości kształcenia

Zapoczątkowany w latach 90-tych ubiegłego stulecia wzrost liczby studentów studiów wyższych sprawił, że obecnie wielu z nich ma trudności ze znalezieniem pracy. Wynik skolaryzacji w latach 90-tych z 400 tys. wzrósł w roku 2005 do 2 mln. Zdaniem minister proces wzrostu liczby osób studiujących był naturalny w związku z powstawaniem nowych, prywatnych uczelni w niewielkich ośrodkach: ,,To był ten początek fali aspiracji młodych ludzi, którzy chcieli kończyć studia, nie było dla nich wystarczającej ilości miejsc na uczelniach publicznych”. Teraz według prognoz będziemy mieć do czynienia z procesem odwrotnym czyli: ,,zmniejszaniem się liczby uczelni prywatnych i niezbędnym podnoszeniem jakości studiów wyższych i na dużych uczelniach i na mniejszych”. Już teraz rocznie pada 20-30 uczelni. Według minister musimy się do tego procesu psychicznie przygotować zważywszy na to, że w wielu powiatach obecność uczelni wyższych była znakiem prestiżu oraz kulturotwórczym, potrzebnym do rozwoju społeczności lokalnej.

Podniesienie rangi uczelni i różnorodność kierunków

Zdaniem minister ,, nie możemy być społeczeństwem tylko skierowanym na nauki techniczne, skomercjonalizowane i stosowane, bo Bacha nie da się skomercjonalizować ani innych też bardzo twórczych kierunków”. Stąd propozycja wybitnych naukowców i profesorów, by uczynić filozofię drugim bezpłatnym kierunkiem kształcąc ludzi inteligentnych w Polsce jest brana pod uwagę. Wpierw potrzebne są jednak analizy, by móc wyjść z propozycją zmian. Minister jest jednak przeciwna temu by uczynić drugi kierunek w ogóle bezpłatny. Jak twierdzi bowiem jest daleka od tego, by zawracać wszystkie dotychczasowe reformy i zmiany. Obecnie drugi kierunek jest płatny, ale ,,nie dotyczy to 10% najlepszych studentów”. Reforma ta została bowiem wprowadzona po to ,,żeby studenci nie spędzali czasu na kolejnym dokształcaniu się, jeszcze rozwijaniu się tylko szybciej szli do pracy, żeby szli na praktyki, żeby włączali się w to życie społeczne i gospodarcze, a nie przeciągali sobie trochę to życie studenckie”.

Nowy 2014 rok to rok wielu wyzwań stojących przed polską nauką i szkolnictwem wyższym. Oprócz tych wymienionych jednym z ważniejszych jest również podniesienie rangi polskich uczelni w rankingu szanghajskim. W ubiegłym roku UJ i UW znalazły się dopiero w trzeciej setce. Wyżej znalazły się aż 23 uczelnie niemieckie, 16 francuskich, 9 włoskich, 5 szwajcarskich. Minister ma nadzieję, że ,,w wyniku tej całej rozmowy, dyskusji, coraz bardziej uczelnie będą same się poczuwały się, bo to nie tylko ministerstwo ma wymusić, ale też środowiska akademickie muszą chcieć i dążyć do tego.” Pomóc w tym ma duża ilość projektów, grantów i możliwości inwestowania w naukę, które pojawią się w tym roku. Bez wątpienia marketing i kreowanie wizerunku uczelni  będzie miało coraz większe znaszenie w rekrutacji nowych studentów i budowaniu pozytywnego wizerunku poza granicami kraju.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>